على ربانى گلپايگانى

7

ايضاح الحكمه ترجمه و شرح بداية الحكمه ( فارسى )

ايروانى مؤلف حاشيه بر كفايه و مكاسب . 8 - آيت اللّه ميرزا على اصغر ملكى . 9 - عارف عظيم الشأن مرحوم آيت اللّه حاج ميرزا على قاضى طباطبايى كه نزد وى اخلاق ، عرفان و شيوهء صحيح سير و سلوك معنوى را آموخت وى در شكل‌گيرى شخصيت عرفانى و معنوى مرحوم علّامه نقشى تعيين‌كننده داشت . بازگشت به زادگاه : در سال 1314 به عللى كه در زندگىنامهء خود آورده‌اند ، به تبريز بازگشت و حدود ده سال و أندى به صورت گمنام و بسان گنجى در كنج ويرانه ماند . هجرت به قم : در سال 1325 ه ش ، رهسپار قم گرديد و نكته جالب توجه اين است كه جهت حركت به قم ، به قرآن تفأل زد و اين آيه آمد : « هُنالِكَ الْوَلايَةُ لِلَّهِ الْحَقِّ هُوَ خَيْرٌ ثَواباً وَ خَيْرٌ عُقْباً » ( كهف / 44 ) . از لحظهء ورود به قم و تا لحظهء وفات كه حدود 35 سال به طول انجاميد به كار تدريس و تأليف مداوم اهتمام داشت . تدريس تفسير و فلسفه : معظم له در اين‌باره چنين مىگويد : « هنگامى كه به قم آمدم مطالعه‌اى در برنامهء درسى حوزه كردم و آن را با نياز هاى جامعهء اسلامى سنجيدم و كمبودهايى در آن يافتم و وظيفهء خود را تلاش براى رفع آنها دانستم ، مهمتّرين كمبودهايى كه در برنامه‌ريزى حوزه وجود داشت در زمينهء تفسير قرآن و بحثهاى عقلى بود و ازاين‌رو درس تفسير و درس فلسفه را شروع كردم ، و با اينكه در جوّ آن زمان ، تفسير قرآن ، علمى كه نيازمند به تحقيق و تدقيق باشد تلقى نمىشد و پرداختن به آن ، شايستهء كسانى كه قدرت تحقيق در زمينه‌هاى فقه و اصول را داشته باشند به حساب نمىآمد بلكه تدريس تفسير نشانهء كمى معلومات به حساب مىآمد ، در عين حال اينها را براى خودم عذر مقبولى در برابر خداى متعال ندانستم و آن را ادامه دادم تا به نوشتن تفسير « الميزان » انجاميد » .